فصلنامه تمدن حقوقی

فصلنامه تمدن حقوقی

پذیرش تشخیص تقلب مبتنی بر هوش مصنوعی در بانکداری: نقش اعتماد، شفافیت و ادراک انصاف در موسسات مالی در ایران، امارات متحده عربی و قطر

نوع مقاله : ترجمه ای

نویسنده
کارشناس ارشد حقوق خصوصی، دانشگاه تابناک، لامرد، ایران
10.22034/lc.2026.570055.1726
چکیده
این پژوهش به بررسی میزان استفاده از سیستم‌های تشخیص تقلب مبتنی بر هوش مصنوعی در میان موسسات مالی در ایران، امارات متحده عربی و قطر، با تمرکز ویژه بر اعتماد، شفافیت و درک انصاف می‌پردازد. به رغم نویدبخش بودن عملیات هوش مصنوعی در شناسایی ناهنجاری‌های مالی، فرآیندهای تصمیم‌گیری نامشخص و سوءگیری الگوریتمی، پذیرش گسترده آن را، به ویژه در بخش‌های بانکی مبتنی بر مقررات، محدود می‌کند. این پژوهش از یک استراتژی کمی مبتنی بر مدل‌سازی معادلات ساختاری حداقل مربعات جزئی و تحلیل چند گروهی از پاسخ‌های نظرسنجی از چهارصدونه متخصص بانک، مانند حسابرسان و مسئولان انطباق، استفاده می‌کند. این پژوهش نشان می‌دهد که شفافیت، اعتماد را که پیش‌بینی‌کننده اصلی جذب هوش مصنوعی است، تا حد زیادی افزایش می‌دهد. درک انصاف، تأثیرات منفی سوءگیری الگوریتمی را تعدیل می‌کند و بر نقش مهم آن در ایجاد اعتبار سیستم تأکید دارد. تجزیه و تحلیل زیرگروه‌ها، تغییرات منطقه‌ای و حرفه‌ای متفاوتی را در حساسیت به اعتماد و انصاف نشان می‌دهد، که در آن حسابرسان داخلی و افراد بسیار در معرض هوش مصنوعی، آمادگی بیشتری برای پذیرش نشان می‌دهند. رعایت مقررات نیز به عنوان یک عامل مثبت در پذیرش ظاهر می‌شود. این پژوهش ابزارهای هوش مصنوعی شفاف، قابل توضیح و حساس به انصاف را برای ترویج پذیرش در بخش‌های مبتنی بر مقررات ضروری می‌داند. یافته‌ها، راهنمایی برای ترویج پیاده‌سازی هوش مصنوعی مسئولانه و مبتنی بر اعتماد در تشخیص تقلب ارائه می‌دهند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Adoption of Artificial Intelligence-Driven Fraud Detection in Banking: The Role of Trust, Transparency, and Fairness Perception in Financial Institutions in Iran, the United Arab Emirates and Qatar

نویسنده English

Abdolmajid Yousefi
Master of Science in Private Law, Tabnak University, Lamerd, Iran
چکیده English

This study examines the use of AI-based fraud detection systems among financial institutions in Iran, the United Arab Emirates, and Qatar, with a particular focus on trust, transparency, and perceived fairness. Despite the promise of AI operations in identifying financial anomalies, uncertain decision-making processes, and algorithmic bias limit their widespread adoption, especially in regulated banking sectors. This study uses a quantitative strategy based on partial least squares structural equation modeling and multi-group analysis of survey responses from four hundred banking professionals, such as auditors and compliance officers. The study shows that transparency greatly enhances trust, which is the main predictor of AI adoption. Perceived fairness moderates the negative effects of algorithmic bias, emphasizing its important role in building system credibility. Subgroup analysis reveals distinct regional and professional variations in trust and fairness sensitivity, with internal auditors and those highly exposed to AI showing greater readiness for adoption. Regulatory compliance also emerges as a positive factor in adoption. This research identifies transparent, explainable, and fairness-sensitive AI tools as essential to promote adoption in regulated sectors. The findings provide guidance for promoting responsible and trust-based AI implementations in fraud detection.

کلیدواژه‌ها English

AI Transparency
Fairness Perception
Algorithmic Bias
Regulatory Compliance
Financial Institutions