فصلنامه تمدن حقوقی

فصلنامه تمدن حقوقی

عملکرد دادگاه‌های کیفری در پیشگیری از جرم: با نگاهی به جرم‌شناسی انتقادی و تمرکز بر نظام قضایی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم‌شناسی، مدرس دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرقدس، شهرقدس، ایران (نویسنده مسئول)
2 استادیار، گروه حقوق کیفری و جرم‌شناسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.22034/lc.2026.532680.1662
چکیده
یکی از نظریه‌های جرم‌شناسی انتقادی که از دهه 1990 میلادی متولد شد و تبیینی نظام‌مند از پست‌مدرنیسم را وارد نوشتگان جرم‌شناسی کرد، جرم‌شناسی پست‌مدرن یا التقاطی است. برخلاف گونه‌های شکاکانه پست‌مدرنیسم که به علوم‌انسانی و اجتماعی نفوذ کرده است، جرم‌شناسی پست‌مدرن یک رویکرد مثبت ارائه می‌کند و به رغم پذیرفتن انتقادات پست‌مدرنیسم بر مدرنیسم و به طور خاص تجربه‌گرایی تحققی، باوری به پوچ‌انگاری و ذهن‌گرایی ندارد. این نظریه، خوانش‌های تک‌ساحتی از جرم که در جرم‌شناسی‌های پیش از خود وجود داشته است را نمی‌پذیرد و با ترکیب نظریه‌های مختلف از رشته‌های علمی گوناگون و استفاده از تمام رودهای فکری که به دریای پست‌مدرنیسم می‌ریزند، سعی در تحلیلی همه جانبه دارد. در پست مدرنیسم علت جرم، خطی و قابل پیش بینی نیست بلکه حساس به شرایط اولیه و غیرقابل پیش بینی دقیق است. این پژوهش به روش تحلیلی-توصیفی به واکاوی و تحلیل ابعاد نظری و فکری جرم‌شناسی پست‌مدرن در مورد جرم، اعم از مفهوم شناسی و علت‌شناسی، پرداخته است. این پژوهش با رویکردی مبتنی بر جرم‌شناسی انتقادی، عملکرد دادگاه‌های کیفری ایران را در پیشگیری از جرم مورد بررسی قرار می‌دهد. یافته‌ها نشان می‌دهند که اگر چه دادگاه‌های کیفری ابزارهای قانونی متعددی برای پیشگیری دارند، تمرکز صرف بر مجازات بدون توجه کافی به ساختارهای اجتماعی جرم‌زا، موجب کاهش اثربخشی پیشگیری شده است. همچنین نابرابری‌های اجتماعی و نقش قدرت در شکل‌گیری جرم، به‌ندرت در تصمیمات قضایی لحاظ می‌شود. پژوهش حاضر با تحلیل چند مطالعه موردی در دادگاه‌های کیفری ایران، محدودیت‌ها و چالش‌های موجود را نشان داده و راهکارهایی مبتنی بر رویکرد جرم‌شناسی انتقادی برای بهبود پیشگیری ارائه می‌دهد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Performance of Criminal Courts in Crime Prevention: A Critical Criminology Perspective with Focus on Iran’s Judicial System

نویسندگان English

Iraj Morvati 1
Naghmeh Farhood 2
1 PhD student in criminal law and criminology, lecturer at Islamic Azad University, Shahr-Quds branch, Shahr-Quds, Iran (Corresponding Author)
2 Assistant Professor, Department of Criminal Law & Criminology, North Tehran Branch (NT. B), Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

One of the critical criminological theories that emerged in the 1990s and introduced a systematic explanation of postmodernism into criminological writings is postmodern or eclectic criminology. Unlike the skeptical varieties of postmodernism that have infiltrated the humanities and social sciences, postmodern criminology offers a positive approach and, despite accepting postmodernism's criticisms of modernism, and in particular, realist empiricism, does not believe in nihilism and subjectivism. This theory does not accept the single-dimensional readings of crime that existed in criminologist before it and, by combining different theories from different scientific disciplines and using all the rivers of thought that flow into the sea of ​​postmodernism, attempts a comprehensive analysis. In postmodernism, the cause of crime is not linear and predictable, but is sensitive to initial and unpredictable conditions. Thus, using an analytical-descriptive method, we aim to explore and analyze the theoretical and intellectual dimensions of postmodern criminology on crime, including conceptualization and etiology. This article, with an approach based on critical criminology, examines the performance of Iranian criminal courts in crime prevention. The findings show that although criminal courts have numerous legal tools for prevention, focusing solely on punishment without paying sufficient attention to the social structures that because crime has reduced the effectiveness of prevention. Also, social inequalities and the role of power in the formation of crime are rarely considered in judicial decisions. The present study, by analyzing several case studies in Iranian criminal courts, shows the existing limitations and challenges and offers solutions based on a critical criminology approach to improve prevention.

کلیدواژه‌ها English

Criminal Courts
Crime Prevention
Critical Criminology
Iranian Judicial System
Criminal Justice