دکتر یاسر شاکری ssssf200@vatanmail.ir orcid 0000-0001-7732-8125 فصلنامه تمدن حقوقی ۲۷۸۳-۱۸۴۱ 8 26 2026 02 20 Civil Liability of the Physician and Robot Manufacturer in Robotic Surgeries: Iranian and English Legal Systems مسئولیت مدنی پزشک و سازنده ربات در جراحی‌های رباتیک نظام های حقوقی ایران و انگلستان 609 624 239740 10.22034/lc.2026.573394.1737 FA رحیم مختاری استادیار، گروه حقوق، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران 0000-0002-5942-7274 ابراهیم شیروانی دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران (نویسنده مسئول) 0009-0006-6884-3487 Journal Article 2026 02 01 The advancement of robotic surgical systems has fundamentally transformed medicine by enhancing precision, minimizing tissue damage, and improving clinical outcomes. However, this technology raises significant legal issues concerning the civil liability of surgeons and robot manufacturers. Comparative analysis using a descriptive–analytical approach in Iranian and English legal systems indicates that in Iran, civil liability primarily relies on fault, whereas in England, in addition to fault-based liability, contractual liability and strict product liability are recognized. In Iran, the absence of specialized legislation and clear legal frameworks complicates proving liability in robotic surgery disputes. Allocation of responsibility is generally equal unless otherwise demonstrated. Conversely, English law applies proportional liability, apportioning responsibility according to each party’s contribution to harm, which enhances judicial fairness. Evidentiary challenges in Iran stem largely from the lack of technical and legal expertise in courts and outdated regulations, making dispute resolution complex. In England, comprehensive legislation, judicial specialization, and shifting the burden of proof to manufacturers facilitate litigation and ensure more predictable outcomes. To address these gaps, Iran requires dedicated legislation, specialized judicial structures, and advanced professional training in emerging medical technologies. Such reforms would not only ensure effective patient protection but also foster innovation in digital medicine. By aligning liability principles with technological advancements, the legal system can balance accountability, patient safety, and the development of modern medical practices, thereby supporting both legal certainty and the evolution of healthcare innovation. <span lang="AR-SA">امروزه توسعه سامانه‌های رباتیک جراحی تحولی بنیادین در حوزه پزشکی ایجاد گردیده که باعث افزایش دقت، کاهش آسیب بافتی و بهبود نتایج درمانی شده است. با این حال، فناوری چالش‌های حقوقی قابل توجهی در زمینه مسئولیت مدنی پزشک و سازنده ربات مطرح می‌کند. مطالعه تطبیقی به روش توصیفی-تحلیلی در نظام‌های حقوقی ایران و انگلستان نشان می‌دهد که در ایران مسئولیت مدنی غالباً بر مبنای تقصیر استوار است، در حالی که در انگلستان علاوه بر اندیشه‌های تقصیر، مسئولیت قراردادی و مسئولیت ناشی از عیب محصول با رویکرد مسئولیت بی‌قیدوشرط مورد توجه قرار می‌گیرد. در ایران نبود قوانین تخصصی و چهارچوب‌های قانونی واضح اثبات مسئولیت در دعاوی جراحی‌های رباتیک با پیچیدگی زیادی همراه بوده و تقسیم مسئولیت معمولاً به شکل مساوی صورت می‌پذیرد مگر خلاف آن اثبات شود. اما انگلستان با به‌کارگیری اصل مسئولیت متناسب تقسیم مسئولیت را بر اساس درصد سهم هر عامل در ایجاد زیان تنظیم می‌کند که منجر به عدالت بیشتری در فرآیند قضایی می‌شود. همچنین، چالش‌های اثبات در ایران بیشتر ناشی از فقدان تخصص فنی و حقوقی در رسیدگی به دعواها و کمبود قوانین به‌روز است، در حالی که انگلستان با وجود قوانین جامع، تخصص قضایی بالاتر و انتقال بار اثباتی به تولیدکننده فرآیند اثبات را تسهیل می‌کند. نتیجه پژوهش بیانگر آن است که برای رفع خلأهای موجود نظام حقوقی ایران نیازمند تدوین قوانین اختصاصی ارتقای آموزش تخصصی و توسعه ساختار قضایی تخصصی در حوزه فناوری‌های نوین پزشکی است تا ضمن حمایت مؤثر از بیماران موجبات نوآوری و پیشرفت در عرصه پزشکی دیجیتال فراهم گردد. </span> https://www.pzhfars.ir/article_239740_dfcb3a23482dfecdc2a3c2f6e29e7a99.pdf