تحلیل حق نظارت مردم بر حکومت از دیدگاه علی (علیه السلام) با نگاهی به قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران (نویسنده مسئول)

10.22034/lc.2022.154975

چکیده

اسلام به شهادت دانشمندان اسلامی و سایر محققان عالم بشریت دارای دو جنبه سیاسی و مذهبی (عبادی) است. هدف پیامبر اکرم (ص)  به غیر از تعلیم مفاهیم دینی و مکارم اخلاقی که به منظور رشد و تعالی روح و رسیدن انسان به اوج سعادت در دنیا و آخرت مدنظر می‌باشد؛ تشکیل حکومت فراگیر به منظور گسترش عدالت بوده است. در عصر غیبت امام عصر (عج) در خصوص حکومت دینی دو دیدگاه وجود دارد: حکومت دینی انتصابی (حق خداوند) است. حکومت دینی انتخابی (حق مردم) است و محدوده اختیارات آن بر حسب قرارداد با مردم است. در این دیدگاه مردم حق دارند بر عملکرد حاکمان نظارت داشته باشند. عقلا در بستر زمان، مکان و طول تاریخ این حق را برای مردم به رسمیت شناخته‌اند و در فرهنگ و تمدن اسلامی نیز توسط شارع مقدس امضاء شده است. اسلام سیاسی برای حاکم اسلامی حدود فعالیتی که مقید و مشروط به شریعت می باشد پیش‌بینی نموده ‌است و برای کنترل دستگاه حاکمیت اصل مهم نظارت بر حکومت را پذیرفته است. برای اعمال این اصل و از میان انواع آزادی‌ها آنچه با نظارت مردم بر حکومت ارتباط دقیق دارد آزادی بیان و عقیده است. مهم ترین هدف این پژوهش آن است که با توجه به دوران کوتاه حکومت حضرت علی (ع) و با استفاده از سخنان گهربار آن امام ثابت نماید که حق نظارت مردم بر حکومت اختصاص به حاکم غیرمعصوم ندارد. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of the Right of the People to Control the Government from the Point of View of Ali PBUH a Look at the Constitution of the Islamic Republic of Iran

نویسندگان [English]

  • Ebrahim Musazadeh 1
  • Mohammad Salehi 2
1 Professor of Public Law, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran
2 Doctoral student of Public Law, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran (Corresponding Author)
چکیده [English]

According to Islamic scholars and other scholars of the human world, Islam has two political and religious (religious) aspects. The purpose of the Holy Prophet apart from teaching religious and moral concepts, which is intended for the growth and exaltation of the soul and reaching the peak of happiness in this world and the hereafter; The formation of an inclusive government has been aimed at promoting justice. In the era of the absence of Imam al-Asr, there are two views on religious rule: Religious rule is appointed (God's right). Religious government is elective (the right of the people) and its sphere of authority is in accordance with the contract with the people. In this view, the people have the right to monitor the actions of the rulers. The wise have recognized this right for the people in the context of time, place and history, and it has been signed by the holy shari'a in Islamic culture and civilization. Political Islam has provided the Islamic ruler with the limits of activity that are bound by Shari'a and has accepted the important principle of overseeing the government in order to control the ruling apparatus. For the application of this principle and among all kinds of freedoms, what is closely related to the people's control over the government is freedom of expression and opinion. The most important purpose of this research is to prove that the right of the people to supervise the government does not belong to an innocent ruler, considering the short period of the rule of Imam Ali and using the words of that Imam.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Government
  • Oversight
  • Rights
  • People
  • Constitution